Bouwen na de bommen

By Inter

De verstrengeling van politieke en economische netwerken is een doorn in het oog van veel voorstanders van de democratie. Vooral in de Verenigde Staten, waar verkiezingscampagnes en militaire deals gemoeid gaan met exorbitante geldbedragen. Een voorbeeld hiervan is de wederopbouw in Irak, waarvoor enkele bedrijven miljardencontracten binnensleepten – niet geheel toevallig waren dat net bedrijven met hechte banden met de Amerikaanse regering. Robin van Wechem onderzoekt in dit artikel de lobbynetwerken achter de Amerikaanse wederopbouw in Irak.

Netwerken: de keerzijde van de medaille

By Inter

Tegenwoordig worden op alle mogelijke terreinen sociale netwerken ingezet voor het verwezenlijken van verschillende behoeften. De arbeidsmarkt lijkt dan ook de aangewezen plek om te ‘netwerken’, daar worden op strategische wijze contacten gelegd, onderhouden en benut. Het investeren in een goed en solide netwerk zou veel profijt opleveren. Op sociaal en psychologisch vlak stuit Miriam Notten echter op de negatieve aspecten van netwerken. Dit artikel gaat over de toenemende rol van netwerken, over opportunistisch gedrag en de afkeurende associaties die het begrip oproept.

Netwerken van ideeën, vernieuwing, en interdisciplinariteit

By Inter

Wat hebben netwerken en ideeën met elkaar te maken? Hoe komt het dat Einstein de relativiteitstheorie uitvond en niet één van zijn tijdgenoten? Martin Olsthoorn laat in dit artikel zien dat kennis is ingebed in netwerken en dat mensen die veel met verschillende ideeën in aanraking komen, makkelijker tot totaal nieuwe inzichten komen. Dit staat in direct verband met interdisciplinariteit.

Hersennetwerken

By Inter

De netwerkwetenschap is een jong vakgebied dat zich richt op het onderzoeken en vergelijken van netwerken in uiteenlopende disciplines. Dit veld heeft de afgelopen jaren snel aan terrein gewonnen: van steeds meer en steeds complexere netwerken wordt de structuur onder de loep genomen. Zo ook de menselijke hersenen, misschien wel het meest complexe netwerk dat er is. Linda Douw vertelt in dit artikel of de wiskundige principes die de netwerktheorie heeft blootgelegd ook opgaan voor netwerken van hersencellen. Daarnaast bespreekt zij hoe dit soort kennis ons nieuwe inzichten kan verschaffen in aandoeningen van het zenuwstelsel, waaronder hersentumoren.

De schaduwkant van migratienetwerken

By Inter

Migratienetwerken worden doorgaans positief beoordeeld. De relaties tussen mensen die migratieprocessen in gang houden en als wegbereiders optreden voor migranten in het vestigingsland zouden een voorbeeld zijn van sociaal kapitaal. Sociaal kapitaal zou migratierisico’s verkleinen en integratie in de arbeids- en woningmarkt vergemakkelijken. Jan Mansveldt Beck plaatst kritische kanttekeningen bij deze aannames op basis van veldwerk onder Latijns-Amerikaanse, Marokkaanse en Senegalese migranten in Bilbao en San Sebastian.

Zelflerende verkeerslichtnetwerken

By Inter

Netwerken spelen een centrale rol in de kunstmatige intelligentie, voornamelijk in de vorm van neurale netwerken. Neurale netwerken onderscheiden zich van andere kunstmatige systemen doordat ze kunnen leren van de invoer die ze verwerken, waardoor ze goed kunnen worden toegepast in een complexe omgeving met veranderende spelregels. Marco Wiering beschrijft in dit artikel hoe leermethodes uit de kunstmatige intelligentie gebruikt kunnen worden om netwerken van verkeerslichten efficiënter aan te sturen.

Interdisciplinaire onderzoeksnetwerken

By Inter

Voor veel ingewikkelde onderzoeksproblemen is een disciplinaire benadering niet langer voldoende. Interdisciplinair onderzoek combineert inzichten van verschillende disciplines en probeert deze te integreren. Hier is echter een goed afgestemde infrastructuur van disciplines voor nodig, die gebaseerd is op netwerken. In dit artikel zal aan de hand van enkele onderzoeksvoorbeelden zowel het belang van interdisciplinariteit als dat van de netwerken die daarbij van toepassing zijn, worden aangetoond.

Een congres over intelligentie, word je daar slimmer van?

By Inter

Op 10 maart 2010 organiseerde Studie Vereniging Bèta-gamma voor de eerste maal het jaarlijkse Interdisciplinair Congres Amsterdam (ICA). Op dit congres gaven zeven sprekers uit de natuur- en sociale wetenschappen hun visie op het thema intelligentie. In dit artikel doen Robin van Wechem en Leon Reteig verslag van de verschillende aspecten van intelligentie die op het ICA 2010 aan bod zijn gekomen. Daarnaast brengen zij de lezingen in verband met verwante artikelen in dit nummer van Blind, dat hetzelfde thema draagt.

Het mensbeeld van de Thora

By Inter

In het jodendom speelt het leren van en over de religie een belangrijke rol. Zo schrijft de traditie voor dat joden zullen leren tot in de komende wereld: het studeren van de Thora is nooit voltooid. Dit artikel is een samenvatting van het hoofdstuk ‘Leren tot in de komende wereld’ uit het boek Het mensbeeld van de Tora van Peter van ‘t Riet. Daarbij zal ruimte worden gelaten voor discussie omtrent het thema intelligentie en de vraag in hoeverre intelligentie een rol speelt in het religieuze leren.

Intelligent design?

By Inter

In 2005 ontketende de toenmalige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) Maria van der Hoeven een storm van protest naar aanleiding van haar oproep om intelligent design naast de evolutietheorie op school te onderwijzen. De heftigheid van het debat is inmiddels wat afgenomen en evolutie voert nog altijd de boventoon (zie voor een inhoudelijke vergelijking ook het artikel van Ard Tamminga in nummer 8 van Blind). Daarmee is echter nog niet alles over intelligent design gezegd. De discussie focust zich vaak op de vraag of er een ontwerp ten grondslag ligt aan de natuur maar welke rol speelt intelligentie nu precies in het debat? In dit artikel wijst Ronald Meester op de nuances van het debat en onderzoekt hij de aard van het concept intelligentie binnen intelligent design.